BOW NieuwsFlits

De 22ste Oogstdag was weer een groot succes.

Klik HIER voor een video impressie

Met bijzondere dank aan de maker, Jan den Ouden !

2paard ploegPloegen met paarden, een beeld dat we niet vaak meer tegenkomen op de akkers. Uur na uur trokken boer en paard in alle rust over de akker, diepe voren achter latend.

Zwaar werk dat de nodige rust van man en paard vereist.

Gelukkig zijn er nog aanspanningen (mens en paard) die het kunnen. Paardenvrienden met affiniteit met het vroegere boerenleven laten in het voorjaar zien hoe de paarden de ploeg door de zwarte aarde trekken.

De agrarische bedrijfstak heeft in de vijftiger jaren van de vorige eeuw een enorme versnelling in haar ontwikkeling meegemaakt. Na een lange periode waarin de manier van werken slechts heel langzaam veranderde brak toen een tijd aan waarin de bedrijfsvoering op de boerderij een stormachtige ontwikkeling heeft doorgemaakt.

De boerenbedrijven zochten naar mogelijkheden om op grotere schaal te gaan werken en de mechanisatie werd een belangrijk onderwerp. Plotseling werden melkmachines aangeschaft, de mestverwerking werd gemechaniseerd, de boerenwagens en de stortkarren werden z.g. platte wagens op luchtbanden enz.

Maar de belangrijkste ontwikkeling was wel de komst van de trekker op de bedrijven, die het paard van zijn plaats verdrong. Hierdoor werd de paardenstapel in korte tijd tot een bedenkelijk minimum teruggebracht. Door de opkomst van belangstelling voor de paardensport uit de burgermaatschappij en een goede organisatie van de paardenwereld is de sector in de 21e eeuw uitgegroeid tot een niet meer weg te denken onderdeel van onze maatschappij.

Oude gebruiken

Met de veranderingen in de agrarische wereld waren werkmethoden die eeuwenlang van vader op zoon in stand werden gehouden plotseling niet nodig meer en raakten volledig uit beeld. Het gevolg was dat de kennis van de oude werkmethoden en gebruiken op het platteland tot het verleden behoorde. De generatie die als tiener op de boerderij nog heeft kunnen ruiken aan de oude aanpak is inmiddels gepensioneerd. De praktische werkervaring is nog slechts bij   heel weinig mensen aanwezig. Een van deze oude gebruiken was het ploegen met paarden.

Ploegen 

In de Gelderse Vallei waren de boerenbedrijven over het algemeen kleinschalig en tot halverwege vorige eeuw grotendeels zelfvoorzienend. Dat betekende dat elk bedrijf wel een stuk(je) bouwland in exploitatie had waar voer voor het vee werd verbouwd. Op elk bedrijf was dus bijv. een ploeg, een eg en een cultivator aanwezig. In het najaar werd de winterrogge gezaaid en in het voorjaar de haver en de gerst, de bieten, de aardappelen etc. Er moest dus geploegd worden. Dat gebeurde, afhankelijk van de grote van het bedrijf, met een of met twee paarden. Voor de enkel  aanspanning waren slofploegjes en kleine rondgaande ploegen in gebruik bij de grotere bedrijven waar met een tweespan werd gewerkt waren grotere rondgaande ploegen in gebruik en vooral ook wentelploegen.

De geroutineerde ploeger kon met een goed span paarden op een dag een morgen land om ploegen. Een morgen land is 600 roede en dat is omgerekend ruim 8.500 vierkante meter.

De paarden

Het is duidelijk dat voor dit werk goed ingewerkte paarden nodig waren die in staat waren om het een hele dag vol te houden.

Het type paard dat het werk op de boerderij verrichtte was meestal van het Gelders type. Deze paarden hebben wat meer volume dan onze huidige sportpaarden. De toenmalige fokkers durfden al Duits en Frans bloed in te voeren. Wat later werd ook voorzichtig de Engelse Volbloed ingezet. Al met al heeft het bovenomschreven werkpaard aan de basis gestaan van ons huidige sportpaard van absolute wereldklasse.

De Gelderse paarden waren gezonde en koele paarden die weinig problemen gaven. Voor het ploegwerk was het belangrijk dat ze sterk en rustig waren. Want het ploegwerk valt of staat bij paarden die bereid zijn om gelijkmatig de hele dag lang de ploeg te trekken.

Door de Stichting Behoud Oude Werktuigen wordt ieder jaar, half april, een ploegwedstrijd georganiseerd.

Een probleem bij onze paarden is dat een wedstrijdmentaliteit is aangefokt en ze meestal niet de rust en de gelijkmatigheid kunnen opbrengen om een goed stuk ploegwerk te leveren. Dat is jammer want in de paardensport is meestal een goede en gelijkmatige stap de basis van een goed wedstrijdresultaat.

Dat betekent dat er ook in deze tijd veel meer met paarden geploegd zou kunnen worden om daarmee de prestaties in de sport te kunnen verhogen. Het – regelmatig – lopen voor een ploeg zorgt voor een betere conditie, meer kracht en een gelijkmatige tred.